سهم‌الارث زن، فرزندان و پدر و مادر چقدر است؟
قانون مدنی وراث را در سه طبقه دسته‌بندی کرده و سهم هر وارث را مشخص کرده است. در این مقاله سهم‌الارث زن، شوهر، فرزندان و پدر و مادر را با مثال ساده توضیح می‌دهیم.
تقسیم ارث در ایران بر اساس قانون مدنی انجام می‌شود. آشنایی با طبقات ارث و سهم هر وارث کمک می‌کند پیش از هر اقدامی، تصویر روشنی از حقوق خود داشته باشید.
طبقات ارث
طبق ماده ۸۶۲ قانون مدنی، وراث نسبی در سه طبقه قرار می‌گیرند و تا زمانی که از طبقه اول کسی باشد، طبقه بعد ارث نمی‌برد:
- طبقه اول: پدر و مادر، فرزندان و نوه‌ها
- طبقه دوم: اجداد (پدربزرگ و مادربزرگ)، برادر و خواهر و فرزندان آن‌ها
- طبقه سوم: عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آن‌ها
همسر (زن یا شوهر) وارث سببی است و همراه با هر طبقه‌ای ارث می‌برد.
سهم‌الارث زن
طبق ماده ۹۱۳ قانون مدنی:
- اگر متوفی فرزند یا نوه نداشته باشد، سهم زن یک‌چهارم ترکه است.
- اگر متوفی فرزند یا نوه داشته باشد، سهم زن یک‌هشتم ترکه است.
پس از اصلاح ماده ۹۴۶ قانون مدنی، زن از همه اموال شوهر، اعم از منقول و غیرمنقول، ارث می‌برد؛ با این تفاوت که از عرصه (زمین) و اعیان (ساختمان و درخت)، سهم او از «قیمت» آن پرداخت می‌شود.
اگر چند همسر دائم وجود داشته باشد، همین سهم یک‌چهارم یا یک‌هشتم بین آن‌ها به‌طور مساوی تقسیم می‌شود.
سهم‌الارث شوهر
- اگر زن متوفی فرزند نداشته باشد، شوهر نصف ترکه را می‌برد.
- اگر زن متوفی فرزند داشته باشد، شوهر یک‌چهارم ترکه را می‌برد.
سهم‌الارث فرزندان
طبق ماده ۹۰۷ قانون مدنی، اگر چند فرزند (پسر و دختر) وجود داشته باشند، پسر دو برابر دختر ارث می‌برد. فرزندان پس از کسر سهم همسر و پدر و مادر، باقی‌مانده ترکه را می‌برند.
سهم‌الارث پدر و مادر
اگر متوفی فرزند داشته باشد، پدر و مادر هر کدام یک‌ششم ترکه را می‌برند. اگر فرزند نداشته باشد، سهم آن‌ها متفاوت و بسته به وجود همسر و برادر و خواهر محاسبه می‌شود.
یک مثال ساده
مردی فوت کرده و همسر، یک پسر، یک دختر، پدر و مادر دارد:
- همسر: یک‌هشتم
- پدر: یک‌ششم
- مادر: یک‌ششم
- باقی‌مانده بین پسر و دختر به نسبت دو به یک تقسیم می‌شود.
پیش از تقسیم ارث چه چیزهایی کسر می‌شود؟
پیش از تقسیم، از ترکه به ترتیب هزینه‌های کفن و دفن، دیون متوفی (از جمله مهریه همسر) و سپس وصیت تا یک‌سوم ترکه پرداخت می‌شود و باقی‌مانده بین وراث تقسیم می‌گردد.
اختلاف در تقسیم ترکه
اگر وراث درباره تقسیم اموال توافق نکنند، هر یک از آن‌ها می‌تواند دعوای تقسیم ترکه را مطرح کند. اموال غیرقابل تقسیم ممکن است با دستور دادگاه فروخته و پول آن تقسیم شود.
محاسبه دقیق سهم‌الارث در حالت‌های پیچیده، مثل وجود نوه، فرزند فوت‌شده یا وصیت‌نامه، نیاز به بررسی دقیق دارد؛ با وکیل ارث مشورت کنید.
این مقاله جنبه اطلاع‌رسانی عمومی دارد و جایگزین مشاوره با وکیل نیست. قوانین و رویه‌ها ممکن است تغییر کنند و شرایط هر پرونده متفاوت است؛ برای بررسی دقیق وضعیت خود با یک وکیل متخصص مشورت کنید.